Iba pala kapag namatayan ka ng kapatid. Mas mahaba ang mga memories na pwedeng paghugutan kung gusto mong mag-emote. Kapag magisa ko lang nagagawa yun and usually ganitong disoras ng gabi.
mga batang yagit
Lima kaming magkakapatid. Si Kuya ang panganay (1966), sinundan ni Monette (1967), tapos si Ellen (1969), si Randy (1971), at ako ang bunso (1972). Literal na taon-taon nagbubuntis nanay ko. Sa pagkakaalam ko, yung gap years sa pagitan ni Ellen (1968 & 1970), nakunan lang si Mommy. Nanay ko public school teacher, at ang tatay ko bossing sa iba’t ibang kumpanya. Di kami hirap sa buhay, pero di rin kami mayaman. Private school nung grade school at HS, pero di exclusive at di inglessero mga estudyante. Actually noon bata ako, pakiramdam ko mayaman kami dahil wala pa naman akong masyadong nakakasalamuhang mayayaman noon. Nalaman ko lang ang katotohanan nung college days onwards na. hehe
Masasabi kong close naman kaming magkakapatid pero we’re not the type who would hang out with each other’s friends. Hindi rin kami yung nagsasabihan ng problema at sikreto. Kadiri sa amin magsabihan ng “I love you.” Ganun kami ka-close! 
One-to-Five
(from L to R) Abet, Randy, Ellen, Monette & Fol
Si Kuya ang pinaka matalino sa amin. Nerd, patpatin, consistent Dean’s Lister, at late bloomer. Cum laude dapat sya ga-graduate sa San Beda kaso nagka-hulihan na nagbayad sya ng ROTC kaya nagkaroon sya ng sinko. Kami ni Randy ang utusan nyang bumili ng miryenda nya sa tindahan (Coke 500 + hopia) pero may tip (50 centavos). Pinapatos namin ni Randy yon. Si kuya lang ang may baby album sa aming magkakapatid. Paborito ng Lolo at Lola at mga Tito’t Tita sa mother side dahil panganay na apo/pamangkin. Well mannered din. Ika nga ng hipag kong si Leslie, ‘Atenista’ ang dating ni kuya.
Si Monette ang ate. Sila ni Kuya ang laging mag kaaway. Abnormal sila magaway. Mahingahan lang, may ganting palo na. Kaya ang ginagawa ni Kuya, tinatapat nya palad nya sa ilong ni Monette, at kapag naramdaman nya na huminga si Monette, may palo sya. Minsan ding ini-stapler ni Kuya ang daliri ni Monette nung mga bata pa kami so masasabi kong alam ni Monette ang pakiramdam ng isang papel. hehe
Ellen always ‘seemed’ weak na yakang-yaka naming i-bully ni Randy. But si Ellen din ang madalas makipag laro sa amin ni Randy. Teacher lagi role nya sa bahay-bahayan. Si Ellen lang din ang tanging kapatid ko na kumukurot ng pisngi ko nong bata pa ako at nagsasabing, “ang cute-cute mo!!!” Kung lahat ng kapatid na lalaki ay protective sa sister, Randy & I have always felt that towards Ellen. Siya din ang tanging grumaduate na cum laude sa pamilya.
I have always felt na co-equal ko si Randy, at dahil one year gap lang din, lagi din kaming magkaaway. Pero hindi kasing abnormal nina Kuya’t Monette ang mga away namin. At least sa amin kelangan makanti, bago makaganti ng palo. Si Randy ang pinaka gwapings sa pamilya. Katunayan, may mga gigs sya as Ring Bearer noon, pero ako wala, ziltch, nada! (Napaisip tuloy ako kung talagang naku-cute-an sa akin non si Ellen or naaawa lang sya sa akin. hehe)
Ako yung bunso na hindi spoiled dahil lima nga kami. Pero lumaking akong hindi marunong magbayad ng sariling tuition until HS dahil laging may mas nakatatandang kapatid to do it for me. Iyakin, emotional, at aminadong hindi cute na bata.
Ang Nakaraan . . .
Iilan na lang ang natatandaan kong fond memories naming magkakapatid na kasama si kuya. Sabay-sabay ini-reveal sa aming lima na hindi totoo si Santa. It felt fair at that time pero matagal ng alam nina Kuya kung sino talaga si Santa bago pa i-reveal sa aming lima. I was only a pre-schooler at that time. Tanda ko din na may isang gabi nung mga bata pa kami na naglaro kami sa kalsada na kaming lima lang (nalimutan ko na ang tawag, pero para syang patintero pero isa lang ang taya). Tumatak yon. May mga X-rated betamax viewing sessions din kaming tatlong lalaki (HS kami at college si kuya). Di kami naguusap-usap habang nanonood at may kanya-kanya kaming throw pillows na yakap pantakip sa mga ‘junior’ namin. hehe. May isang time din na na-tripan naming sabay-sabay maglinis ng kanya-kanyang sasakyan nung mga binata kami at dalaga pa si Ellen. Oto sa kanila, at motor yung sa akin. Feeling ko nun, ang yaman-yaman namin! Wala si Monette kasi sya ang pinaka unang nag asawa sa aming lima.
Laking Palo
Lumaki kaming lima na takot sa sintron ni Papa. Natikman naming lahat ang latay ng belt sa pwet! Chickenfeed naman ang mga palo ng tsinelas ni Mommy, but meron pa rin namang takot.
Dahil working parents ang mga magulang namin, binigyan ni Mommy ng authority si Kuya na paluin kami ni Randy pag nagaaway kami. I have always resented that fact. Pakiramdam ko, walang karapatang mamalo ang sino mang kuya sa kapatid at umastang parang magulang. Hanggang HS, nagaaway pa rin kami ni Randy. Graduating ako nung 4th year, may sinulat akong (formal theme na mataas ang grade!) lumabas sa school paper. Siguro binabasa non ni Randy at pinipilit kong kunin dahil akin naman nga yun. Siguro na feel ni Kuya na di na ubrang paluin pa kami at our age, so nagpaka-Haring Herodes sya and he abruptly decided na punitin na lang ang source ng pinagaawayan. Tama nga sya, dahil tumigil ang away . . . sa iyak ko! Pag dating ni Mommy sa bahay, sinumbong ko sya. Syempre hinaluan ko ng drama na nagiisang kopya lang yon (nakakuha ako ng maraming kopya the following day). Between sobs, tuwang-tuwa ang loob ko ng makita kong sinasabon sya ni Mommy. Sabi ng nanay ko, “Eh kung ikaw ang paluin ko?!!” Buti nga syo – yun mismo ang feeling ko nun!
Krisis Korner
Dumating ang krisis sa pamilya namin ng maghiwalay ang mga magulang namin. Malalaki na kami nun. I would say it was a family decision. Walang kumontra. College na ako nun. Dahil nga siguro bunso ako, maka-nanay ako. Silang apat neutral, or at least, that’s how it felt. Teenage angst. Feeling ko wala akong kakampi. Nagbinata akong may galit sa tatay.
Nag migrate ang nanay ko sa States, at sa ibang bahay na din umuuwi tatay ko. May sariling pamilya na non si Monette, at si Kuya naman, nag-masters sa AIM kung saan sya naka-dorm. In short, kaming tatlo lang nina Ellen at Randy at isang kasambahay ang magkakasama sa bahay. Sundays lang namin nakakasama si Papa for “bonding” and bigayan ng allowance for coming the week. Bigay luho ang mga magulang namin at this stage in our lives. May regular balikbayan box from the States, at eto rin yung time na may tigi-tigisang sasakyan kaming magkakapatid. Pero hindi naman napunan ng mga material na bagay yung kulang sa buhay naming magkakapatid. Our house never felt like home back then.
The only thing I looked forward that time is kapag bumibisita si Monette sa bahay dahil makikita at malalaro ko ang baby kong pamangkin. There was a time during this period na I hardly went home. Pumapasok pa rin ako sa eskwela pero sa bahay ng mga kaibigan ako nakikitulog. Around this time din ako natutong mag yosi.
Di ko alam kung sinong nagsumbong kay Kuya, kasi one time na umuwi sya ng bahay at nagabot kami, sinubukan nya akong kausapin. Maski sino naman sigurong kuya mag wo-worry kung biglang mabalitaan na di na umuuwi ang kapatid at biglang may bisyo na. Sinabihan nya akong to be there for the family dahil kami-kami na nga lang ang magkakasama. Isa lang ang sinagot ko sa mga sinabi nya, “Bakit, nasaan ka ba?!”
Hindi na gumalaw si Kuya sa pinagkakaupuan nya nun. Hindi na rin sya nagsalita. He was facing my back dahil nakaharap ako sa TV nun habang naglalaro ng video game. Pero di ko na rin naiintindihan yung nilalaro ko dahil natatakpan na ng luha yung paningin ko. That summer, nag-effort si Kuya sumama sa aming kulang-kulang na family outing. Nag family picture si Kuya non sa beach (siya, si Papa, si Ellen & Randy lang) pero di ako sumama. Di ako excited. Mas feel kong mag-senti magisa. Natatandaan kong nasabi nya nun na immature/emotional ako dahil bunso ako. I resented that. Putanginang pagka-bunso yan! I honestly felt then na may point ang mga sinasabi ko pero hindi lang naba-value dahil nga bunso ako. This was the time na i-stopped talking to Kuya. Mahigit isang taon din siguro na di ko pinapansin si Kuya non. Ang pamilya ng mga kaibigan ko ang aking naging surrogate family kadamay ang girlfiend ko. Actually, mas naunang makilala ng pamilya ng mga kabigan ko si Bennette kesa sa sarili kong pamilya.
Hindi naman ako eksaktong nagrebelde nung panahong yon, pero nawala non ang respeto ko sa tatay ko. It even came to a point na dinibdiban ako ni Randy dahil may sinabi akong di maganda tunkol sa tatay namin habang nagda-drive sya ng kotse. Instead na magalit o gumanti ako, tumaas ang respeto ko kay Randy dahil naramdaman ko non na kuya ko rin sya.
But naging okay ang lahat in the end. Nagkabalikan si Mommy at si Papa at isa-isa na kaming kinasal at nagkaroon ng kanya-kanyang pamilya. I’d say, mas naging close kaming magkakapatid ng dumating na ang mga in-laws at mga pamangkin sa buhay namin. Mas sumaya. Mas nagdadamayan. Mas naguusap. Unti-unti, nanumbalik ang respeto ko sa tatay ko nang gumaling na ang mga sugat. Pinakikinggan na din opinyon ko sa pamilya. :)
Ang Panganay at ang Bunso
I would say na Kuya & I are poles apart. Sa pagkakaalam ko, si Randy ang kanyang favorite kapatid dahil mas marami silang napagkakasunduan. Nanaonood sila ni Kuya ng mga Panday movies ni FPJ twing Metro Manila Film Festival. Naaalala kong nakaakbay pa si Kuya sa kanya habang umiikot sa Transhow sa PhilCite.
I have felt this ‘need to compete’ with Kuya during my college days kasi nga grumaduate sya ‘with Academic Distinction’. Dahil matalino nga kasi, sya lagi ang benchmark ni Papa at Mommy kapag pinangangaralan kaming dalawa ni Randy. Alam ko naman na never akong magiging dean’s lister, kaya pinilit kong gawin yung mga ‘failures’ ni Kuya sa Beda just to prove na I’m “better” than him. Mas madaling gawin yon to feed my ego. Pinasok ko ang College Chorale kung saan di sya pumasa sa audition. Naging Associate Editor ako ng Echoes (college yearbook), posisyon na hindi rin nya naabot (learned only during the wake na campus politics pala ang dahilan kung bakit nalaglag sya from the roaster).
Para sa aming magkakapatid, kuripot si Kuya. Only when I was reviewing our previous text exchanges last night did I realize na hindi sya naging kuripot sa akin for the longest time. In fact, pinapasalubungan pa nya ako kapag naga-abroad siya. Sabi ni Monette at ni Randy, sa akin lang daw ganon si Kuya.
It made me wonder, then a probable reason dawned on me.
Feeling ko, ipinararamdam nya lang sa akin na, despite what happened between us in the past, he remains to be my kuya. Pero never kong napansin yung special treatment nya sa akin nung buhay pa sya. Ngayon ko na lang nare-realize dahil binabalikan ko na lang ang mga nakaraan.
Kuya, pasensya ka na sa pagka-emo ko nung college. Wala kang atraso sa akin. I hope wala rin akong atraso sa yo. Maraming salamat sa lahat ng alaalang iniwan mo.
Isang lumang ‘tradisyon’ ang napukaw at binuhay sa makasaysayang pasalubong na ‘to. YEHEY!!! 
